LÁ THƯ MỤC VỤ
Giữa đêm khuya ngày 25 tháng 5 năm 1989, một biến cố đau thương xảy đến cho Tỉnh Dòng La San Việt Nam. Dãy nhà hưu dưỡng sát mé sông Sài Gòn ở khúc quanh bán đảo Thanh Đa đã bị sụp xuống khiến năm Sư Huynh cao niên đã bị nhấn chìm xuống sông. Trong dãy nhà hai tầng đó có sáu Sư Huynh nhưng lúc biến cố xảy ra Sư Huynh Auguste Ất đang tỉnh thức và đang đi dọc hành lang nên khi căn nhà sập Sư Huynh bị hất tung ra khỏi tòa nhà và Sư Huynh đã bơi vào bờ. Thật may mắn là Sư Huynh Auguste Ất biết bơi, lại bơi đúng hướng vào bờ (lúc đó bờ sông hoàn toàn tối đen vì tất cả dây điện đều bị đứt) nếu Sư Huynh bơi sang phía Thảo Điền tôi không chắc Sư Huynh đủ sức vì xa lắm; thêm một điều may mắn nữa là Sư Huynh không chạm vào bất cứ dây điện nào đang chằng chịt xung quanh tòa nhà. Năm Sư Huynh kia không may như vậy !
Năm đó tôi vừa ra khỏi tù và lúc biến cố đau thương ấy xảy đến thì tôi đang sống với Sư Huynh Hubert Thới Xuân Huy ở cộng đoàn La San Phú Sơn (Hố Nai) nên không biết tin gì cả. Cho đến chiều ngày 26 tháng 5 Sư Huynh Grégoire Nguyễn Văn Tân, hiện là Bề Trên Phụ Tá Giám Tỉnh chạy chiếc Honda 67 của ngài lên Hố Nai báo cho chúng tôi biết tin buồn đó. Nhất là ngài yêu cầu tôi về Sài Gòn để giúp được gì thì giúp. Lúc đó khoảng gần 6 giờ chiều. Báo tin xong ngài lên xe trở về liền và độ 10 phút sau tôi cũng khăn gói leo lên chiếc xe đạp và gò lưng chạy về Thanh Đa. Tôi đạp xe vào Nhà Hưu Dưỡng Mai Thôn lúc gần 8 giờ 30 tối.
Tôi đạp thẳng ra bờ sông nơi vừa mới sụp xuống, đúng là một cảnh tượng hoang tàn, nguyên một khu vườn cùng với tòa nhà đã biến đâu mất. Tôi vào chào các Sư Huynh, nhất là vị Bề Trên đáng kính Élie Khoa để xin một chỗ ở rồi trở ra bờ sông ngồi nhìn nước nhìn trời tối đen mà lòng thật buồn và cũng không biết phải làm gì. Nguyện đường vẫn còn đèn sáng vì còn vài tín hữu và các Nữ Tu La San đang cầu kinh quanh xác của Sư Huynh Chrysologue Lễ (được đội thợ lặn của Công An Thành Phố vớt lên và vẫn còn 4 xác nữa dưới sông). Tôi thật sự suy nghĩ về kiếp người nên không thấy buồn ngủ. Tôi ngồi một mình trong bóng tối lâu lắm.
Khoảng hơn nửa đêm (tôi đoán vậy vì nhà nguyện đã tắt đèn) mặt nước sông xuống thấp nhất (miền Nam gọi là ‘nước ròng’), tôi nhìn thấy cái lan can của sân thượng trên nóc tòa nhà nhô lên cách tôi hơn 50 thước vì những đám Lục Bình trôi ngang bị vướng vào đó. Năm đó tôi đã 40 tuổi mà vẫn còn máu điên, tôi cởi áo và quần dài rồi bơi ra chỗ sân thượng. Khi đứng lên trên tôi nhận ra mặt bằng nằm nghiêng hơn 30 độ ra phía lòng sông. Lúc ấy vài ngọn cây Tràm và Khuynh Diệp bắt đầu nhô lên vì cả khu vườn chung quanh tòa nhà cũng sập theo cùng một lúc. Từ sân thượng xuống 2 tầng bên dưới không dễ tí nào vì phải lặn xuống và cần có những thiết bị của thợ lặn. Tôi đứng trên sân thượng không biết bao lâu mà trong lòng ngao ngán lắm !Vì đã ở lâu trong tối nên mắt tôi nhìn quanh thấy khá rõ. Tôi nhìn thấy có những bọt nước trồi lên khá gần một ngọn cây Tràm mà tại sao chỗ khác không có ? Tò mò, tôi bơi đến chỗ có sủi bọt thì nhận ra mùi hôi thúi của xác chết ! Hoảng hồn, tôi bơi trở lại cái sân thượng và thở hổn hển một hồi. Tin rằng có xác chết dưới gốc cây đó, tôi lấy hết can đảm bơi lại chỗ ngọn cây lúc đó đã nhô lên khỏi mặt nước hơn 4 tấc. Tôi nắm ngọn cây và vừa bơi vừa lắc qua lắc lại thật mạnh. Quá bất ngờ, có cái gì đó hay ai đó từ dưới sâu tống thẳng lên phía bụng tôi. Một cách phản xạ, tôi đưa tay nắm cái gì đã chạm vào mình. Tôi vội thả ra ngay và bơi vào bờ vì quá sợ: cái tôi vừa nắm phải chính là hai bàn tay của một tử thi ! Từ trên bờ, tôi nhìn thấy một xác người trồi lên và bắt đầu trôi theo dòng nước. Tôi sợ tử thi trôi mất nên lại bơi theo và nắm áo kéo lại. Kéo xác chết lên bờ rồi, tôi vào nhà Dòng gọi các Sư Huynh ra giúp, và chúng tôi dùng chiếc thang khiêng xác chết lên nhà.
Đó là xác của Sư Huynh Médard Nguyên. Có lẽ xác chết bị cột chân vào một thân cây, khi tôi lung lay cây và xác đã bắt đầu phân hủy nên chân bị tuột ra (tôi có nhìn thấy vết cột trên chân). Đây là lần đầu tiên tôi chứng kiến Sư huynh Bề Trên Élie Khoa khóc nức nở như một em bé khi nhìn xác người anh em nằm chết mà tay phải vẫn giữ chặt xâu chuỗi Mân Côi. Một đời tu hành kết thúc như vậy sao ? Sẽ đem theo cái gì sang thế giới bên kia ? Nhà tu hành không có của cải, tiền bạc, vật chất nhưng kiến thức, bằng cấp có còn dùng được sau khi chết không ? Vẫn biết rằng chúng ta chỉ sống một lần trên đời nên sự chọn lựa của chúng ta lúc còn sống là rất quan trọng vì nó xác định kết quả cuối cùng của cuộc đời chúng ta. Cái chết nhắc tôi nhiều điều lắm !
Trong dụ ngôn của bài Tin Mừng hôm nay, bề ngoài cho thấy ông phú hộ chiếm hữu nhiều của cải vật chất, nhưng thực tế ông đã bị của cải chiếm hữu. Ông trở thành nô lệ cho tiền bạc và trở thành tù nhân trong thành lũy vật chất của mình. Kết quả : Ông đánh mất trái tim yêu thương. Còn ông Lazarô, đặt trọn niềm tin vào Chúa và Chúa đã giúp, vì tên của ông có nghĩa là ‘Thiên Chúa cứu giúp’. Linh mục Phạm Quang Hồng.