LÁ THƯ MỤC VỤ
Tin Mừng hôm nay dẫn chúng ta đi vào chiều sâu của dụ ngôn những người thợ làm vườn nho, và ông chủ đã thuê thợ làm vườn nho vào những giờ khác nhau trong ngày. Có người làm từ sáng sớm, người lúc chín giờ, người lúc giữa trưa, người lúc ba giờ chiều, và cả những người làm vào những giờ chiều. Đến cuối ngày, ông trả lương một đồng cho mỗi người bằng nhau. Những người làm từ sáng sớm bắt đầu cằn nhằn vì cho rằng mình đáng được lãnh nhiều hơn, và trước tình cảnh ấy, ông chủ trả lời “Này bạn, tôi đâu có xử bất công với bạn. Bạn đã chẳng thỏa thuận với tôi một đồng bạc sao?… hay vì thấy tôi tốt bụng mà bạn đâm ra ganh tị?” Câu hỏi ấy cũng có thể vang lên trong lòng mỗi chúng ta hôm nay, tại sao chúng ta ích kỷ với Chúa và với tha nhân?
Trong cuộc sống, cái nhìn hẹp hòi ích kỷ có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức. Khi một số người được đón nhận, ta cảm thấy vị trí của mình bị đe dọa. Khi một ai gặp khó khăn cần được giúp đỡ, ta thầm nghĩ họ có xứng đáng không? Khi một người từng lầm lỗi được trao cơ hội làm lại, ta lại nhắc lại quá khứ của họ thay vì vui mừng vì ân sủng Chúa đang hoạt động. Khi ai đó được khen ngợi, ta không vui cho họ mà tìm cách dèm pha nói xấu. Như thế, ích kỷ trước hết không phải là vấn đề của bàn tay, của đôi chân, của cái miệng, nhưng là vấn đề của con mắt và trái tim. Con mắt không còn thấy anh chị em là quà tặng của Chúa, và trái tim không còn đủ rộng để vui với niềm vui của người khác. Họ không vui vì người khác được vui sống, được đối xử nhân hậu và thương xót, nhưng trái lại, họ buồn, trách móc, nói hành nói tỏi vì người khác được hưởng điều tốt. Đó là căn bệnh tinh vi của ích kỷ, không chỉ muốn mình có phần, mà còn khó chịu khi người khác cũng có phần, không chỉ mong mình được yêu thương, mà còn ghen tị khi người khác được yêu thương.
Một trong những nơi ích kỷ dễ bộc lộ nhất là lời nói. Lời nói có thể là nhịp cầu nối kết, nhưng cũng có thể là con dao làm tổn thương. Có những lời nói xuất phát từ nhu cầu tự vệ, sợ mình bị thiệt thòi, sợ người khác hơn mình, nên ta nói để hạ thấp họ. Có những lời nói tưởng như góp ý, nhưng thật ra chứa đầy cay đắng, hận thù ghen ghét. Có những lời nói tưởng rằng sự thật, nhưng thiếu tình yêu, thiếu chân tình, mà sự thật không có tình yêu chân tình, thì có thể trở thành gánh nặng khiến người nghe bị loại trừ. Lời Chúa mời gọi chúng ta xét lại, trong gia đình, tôi có dùng lời nói để nâng đỡ để hàn gắn hay để chia rẽ. Trong hội đoàn phong trào đoàn thể, tôi nói để xây dựng hay để thắng cuộc tranh luận? Trên mạng xã hội, tôi chia sẻ điều gì giúp người khác gần Chúa hơn, hay chỉ làm lan rộng nghi ngờ, phê phán và chia rẽ? Một cộng đoàn có thể nghèo vật chất nhưng vẫn ấm áp nếu mọi người biết nói với nhau bằng tấm lòng kính trọng. Ngược lại, một cộng đoàn có nhiều sinh hoạt, nhiều tài năng, nhiều phương tiện, nhưng nếu lời nói thiếu bác ái bao dung, thì bầu khí sẽ dần trở nên lạnh lẽo, khô khan và mệt mỏi.
Không phải chỉ hành động bên ngoài mới cần hoán cải. Tư tưởng cũng cần được thanh luyện. Nhiều khi ta chưa nói gì, chưa làm gì, nhưng trong lòng đã kết án một ai đó. Ta dễ nhìn một thiếu sót nhỏ và vội kết luận cả con người. Ta nghe một câu chuyện chưa rõ thực hư và đã dựng nên một hình ảnh tiêu cực về anh chị em mình. Ta thấy người khác được thương xót và nghĩ rằng họ không xứng đáng, thì chính trong những chuyển động âm thầm ấy, ích kỷ bén rễ, và tự chúng ta đặt mình làm thước đo, làm quan tòa, làm trung tâm của sự công bằng. Nhưng Thiên Chúa không nhìn con người như chúng ta nhìn, Người thấy hết mọi thứ trong ngoài, cả vết thương, cả nỗ lực âm thầm, cả những giọt nước mắt không ai biết. Những người thợ đứng ở chợ đến giờ cuối ngày không phải vì họ lười biếng, nhưng vì không ai mướn họ, họ không có cơ hội. Có những người trong Cộng Đoàn cũng vậy, họ chậm chạp không hẳn vì họ thiếu thiện chí, họ im lặng không hẳn vì họ vô tâm, họ vụng về không hẳn vì họ không hăng say… Nếu ta chỉ nhìn bề ngoài mà bắt hình dong thì ta dễ kết án. Nếu ta nhìn bằng trái tim của Chúa, ta sẽ học được lòng trắc ẩn yêu thương và chấp nhận.
Đời sống Cộng Đoàn chúng ta cần rất nhiều bàn tay phục vụ về nhiều mảng khác nhau trong các Ban Ngành Phong Trào Đoàn Thể, để nói nên tính cách đa dạng của sự Phục Vụ. Nhưng ngay trong phục vụ, ích kỷ vẫn có thể len lỏi nếu ta làm để được nhìn nhận, để được biết đến, để được nổi bật hơn người khác, để giữ quyền kiểm soát, để chứng tỏ mình quan trọng, hoặc để người khác phải làm theo ý mình. Khi đó, công việc của Chúa có thể bị biến thành sân khấu của riêng mình. Dụ ngôn hôm nay nhắc chúng ta rằng vườn nho là của Chúa, không phải của riêng ai. Chúng ta được mời vào làm việc trong vườn nho là một ân huệ, không phải là lý do để tự hào hay đòi đặc quyền. Người đến trước không có quyền coi thường người đến sau. Người giữ trách nhiệm lâu năm không có quyền đóng cửa trước người khác, trước tài năng khác. Người có khả năng không được phép khinh người yếu hơn. Nếu mọi sự ta có đều là hồng ân, thì thái độ đúng đắn không phải là so đo, nhưng là tri ân cảm tạ. Không phải là tranh phần, nhưng là cộng tác, không phải giữ chặt, nhưng là trao ban.
Thực tế, mỗi chúng ta có thể bắt đầu bằng những hành động rất nhỏ, nhường cho người khác cơ hội đóng góp, lắng nghe ý kiến khác, xin lỗi khi làm ai tổn thương, chia sẻ công việc thay vì ôm hết để rồi tự mãn, hay than phiền, nâng đỡ người yếu thay vì chê bai họ… Những việc ấy không ồn ào, nhưng chính chúng làm cho Cộng Đoàn có hương thơm Tin Mừng, có tính đa dạng và nêu bật được sự nâng đỡ nhau trong phục vụ. Ý nghĩa chính của dụ ngôn không phải chỉ là sự ganh tị của người thợ, nhưng là lòng quảng đại của ông chủ. Ông chủ không hạ thấp người làm từ sáng sớm, ông chỉ nâng đỡ người đến sau. Ông không bất công, ông vượt lên trên sự tính toán ích kỷ để bày tỏ lòng nhân hậu. Trong ánh sáng đức tin, ông chủ ấy giúp chúng ta nhận ra dung mạo Thiên Chúa, Đấng công bằng nhưng không bị giam hãm trong sự tính toán, não trạng của loài người, nhưng trái lại bày tỏ hình ảnh đích thực của Đấng thánh thiện nhưng không xa cách người yếu đuối, Đấng luôn đi bước trước để tìm kiếm những ai còn đứng bên lề cuộc đời.
Nếu Thiên Chúa đại lượng với chúng ta, tại sao chúng ta lại hà tiện lòng thương xót với anh chị em mình? Nếu Chúa đã kiên nhẫn với những yếu đuối của ta, tại sao ta lại nóng nảy trước thiếu sót của người khác? Nếu Chúa đã tha thứ cho ta không biết bao nhiêu lần, tại sao ta lại giữ mãi một món nợ nhỏ trong lòng? Nếu Chúa không đối xử với ta theo tội lỗi ta đáng chịu, tại sao ta lại muốn người khác phải trả giá đến cùng? Mỗi Thánh lễ chúng ta tham dự là một trường học của lòng quảng đại. Nơi bàn tiệc Thánh Thể, Chúa Giêsu trao ban chính mình cho ta không phải vì ta xứng đáng, nhưng vì Người yêu thương. Người không hỏi ta đã đến từ giờ thứ nhất hay giờ thứ mười một, Người chỉ mời ta đến nhận lấy sự sống. Khi rước lễ, chúng ta đón nhận Đấng đã tha thứ cho kẻ đóng đinh mình, đã ăn uống với người tội lỗi, đã chạm đến người bị loại trừ, và đã mở cửa Nước Trời cho người trộm lành vào phút cuối. Nếu ta rước lấy một Đấng đại lượng như thế, đời sống ta cũng phải dần trở nên đại lượng hơn từng ngày. Lm. Nguyễn Kim Sơn