LÁ THƯ MỤC VỤ
Dụ ngôn hôm nay thoạt đầu chúng ta nghe có cảm giác bối rối, và đi ngược lại những gì Chúa Giêsu đã dạy, vì Ngài đã khen người quản lý bất lương là khôn ngoan trong vai trò thất trách công việc, và phung phí tiền của ông chủ khi nghe biết ông chủ sẽ đuổi việc mình. Nhưng trong ngụ ý của dụ ngôn này lại mở ra nhiều chiều sâu tư tưởng về sự khôn ngoan, sự trung tín, và giá trị của cải vật chất, và cách sử dụng chúng liên quan tới đời sống tâm linh.
Sự khôn ngoan đầu tiên của người đầy tớ bất lương ở đây là khả năng nhìn nhận thực tế về bản thân anh ấy. Người quản lý biết mình sẽ mất việc, vì anh không có những kỹ năng khác để bù đắp lại cho cuộc sống khi rơi vào cuộc sống cơ hàn. Anh cũng biết mình không thể làm việc chân tay nổi, nhưng anh không hề né tránh sự thật đó, mặt khác anh đối diện với nó, và lên kế hoạch tường tận cho tương lai. Anh rất tỉnh táo, biết lo xa, chủ động đối diện trong những tình huống tồi tệ nhất, anh không thể gục ngã trước tương lai mịt mù.
Hình ảnh của người quản lý đã gợi lên trong chúng ta rất nhiều tình huống mà chúng ta có thể gặp phải trong cuộc sống. Cuộc đời không như là mơ nên bất cứ lúc nào chuyện xấu cũng có thể xẩy ra, và chúng ta cần phải phản ứng, đối diện với nó như thế nào? Có khi nào chúng ta bình tĩnh lại, sống chậm lại để cầu nguyện xin ơn Chúa giúp, xin Ngài ban cho chúng ta sự sáng suốt thông minh để đưa ra những quyết định đúng đắn trong những tình huống khó khăn, mà chúng ta không tưởng có thể giải quyết được.
Chúa ban cho chúng ta ai cũng có khả năng nhận xét và có thể biết trước những điều tồi tệ xẩy ra, hoặc lên kế hoạch để bảo đảm cho chính mình, gia đình, công ăn việc làm, mối tương quan không đi vào đường cùng và bi quan…v.v. Là người kitô hữu, chúng ta lại còn đòi hỏi sự phán đoán tinh tế khôn ngoan, dựa trên nền tảng đức tin, và một lòng trông cậy để Thiên Chúa giúp đỡ, hướng dẫn chỉ đường, vượt qua mọi cam go sóng gió đang xẩy đến.
Hành động của người quản lý là tìm kiếm bạn bè, gây thiện cảm và làm tăng thêm mối tương quan để khi sa cơ thất thế có người giúp đỡ anh ta. Mặc dù hành động ấy không đúng với cách cư sử tính toán điều hành của công việc, và càng không đúng so với mặt đạo đức, nhưng trong cái khó nó ló cái khôn, trong bước đường cùng lé lên niềm hy vọng để anh có thể chụp lấy thời cơ, tận dụng mọi mối quen biết để sáng tạo cách giải quyết vấn đề thật khôn ngoan nhạy bén, khi những tình huống tưởng chừng đi vào bế tắt.
Theo cách nhìn của thế gian, người quản lý đã ứng biến linh hoạt trong mọi vấn đề liên quan đến công việc và con người. Nhưng đây là sự lừa dối, gian xảo mà chúng ta phải cẩn trọng rất cao độ cho dù đó là những tình huống rất đơn giản, nhưng hậu quả của nó sẽ trở nên tồi tệ và nghiêm trọng hơn.
Anh ta đã bẻ cong đạo đức, việc làm của anh ta không được chân thật, mặt khác nó còn là một sự gian dối không thể chấp nhận trong bất cứ thời đại nào. Chúa Giêsu nhấn mạnh rằng: “Ai trung tín trong việc nhỏ cũng sẽ trung tín trong việc lớn.” Vâng sự khôn ngoan khéo léo không nằm trong những việc lớn lao to tát, hay những công việc vĩ đại có tầm ảnh hưởng lớn đến nhiều người, mà nó nằm ở khả năng mình luôn giữ vững được phẩm giá đạo đức, trung thực và trách nhiệm trong từng công việc nhỏ nhất.
Đó mới là nền tảng của một con người xây dựng trên lòng tin và sự trưởng thành tâm linh. Người Kitô hữu của chúng ta luôn biết dùng của cải vật chất để tạo nên giá trị vĩnh cửu, cho dẫu chúng ta có thất bại thế nào cũng không đánh mất phẩm giá đạo đức, và lệ thuộc vào nó để mà sinh tồn đời này, nhưng hãy dùng giá trị vật chất để kiếm tìm và sinh tồn đời sau.
Suy nghĩ về điểm này thì chúng ta cần sự khôn ngoan thực sự để biết phân biệt đâu là giá trị tạm thời, đâu là giá trị vĩnh cửu, để dồn hết tâm sức phụng sự Chúa trong mọi hoàn cảnh, thì chúng ta sẽ nếm được hương vị thiêng liêng là chính nước trời ngay trong cuộc sống này. Chúa Giêsu nói: “không ai có thể làm tôi hai chủ, và anh em không thể nào vừa làm tôi Thiên Chúa, vừa làm tôi tiền của được.”
Dù trong bất cứ hoàn cảnh nào người quản lý cũng không được gian tham giả dối để tìm tư lợi cho mình mà đánh mất sự công bằng nơi người khác, đánh mất sự liêm chính trong hành động và suy nghĩ. Đây là một vấn đề xẩy ra hàng ngày mà mỗi người chúng ta đôi khi vướn phải, hay đang hành động giống như người quản lý. Gian dối trong lời nói tư tưởng, bất công trong mối tương quan, và đôi khi chúng ta còn dựng lên câu chuyện để hạ thấp những người mình không thích, hạ thấp phẩm giá của một người nào đó, để thỏa mãn tính ích kỷ ghen tị của mình. Mà hầu như không ai có thể nhìn thấy những điều đó trong con người mình, vì mình tự cho mình là khôn ngoan khéo léo như người quản lý kia.
Mặt khác, nếu chúng ta biết dùng những yếu đuối những sai lầm của mình, để hướng thiện từng ngày, là chúng ta đang từng bước cải thiện và đó là sự khôn ngoan khiêm tốn để hướng về Thiên Chúa. Nếu chúng ta biết suy nghĩ cho người khác, bằng chiều kích tâm linh, bằng ý niệm đạo đức, thì lúc đó chúng ta đang xây dựng mối tương quan trong phạm vi khả năng của mình. Nếu chúng ta làm được như vậy, thì chúng ta sẽ trở nên khí cụ tốt đẹp để phục vụ cho lợi ích chân thật cho tha nhân, bằng trái tim không tính toán so đo, không cân nhắc hơn thua, nhưng để giúp mọi người hướng về cuộc sống vĩnh cửu mai sau.
Qua Trang Tin Mừng hôm nay, có cơ hội để ta kiểm điểm lại thái độ của mình: Hãy mua lấy Nước Trời và làm giàu trước mặt Thiên Chúa là trách nhiệm hàng đầu của chúng ta. Thật vậy, tiền của vật chất rồi sẽ qua đi, nhưng chỉ có Chúa là tồn tại, vì thế hãy tìm mọi cách mà xây dựng, mua lấy Nước Trời cho cuộc sống mai hậu. Đồng thời thành khẩn cầu xin Chúa ban cho ta một nghị lực dứt khoát và can đảm để luôn chế ngự được hấp lực của đồng tiền, biết cách sử dụng tiền bạc của cải trần gian để đem lại ấm no, hạnh phúc đời này và cả đời sau nữa.
Lm. Nguyễn Kim Sơn